Projekt tarczy antykryzysowej – bezpieczeństwo pracowników

Poniżej zebraliśmy kluczowe rozwiązania z projektu tarczy antykryzysowej, dotyczące bezpieczeństwa pracowników, wsparcia pracodawców i przedsiębiorców.
 
Projekt został już przyjęty przez sejm, a następnie był on procedowany w senacie, który zgłosił do niego poprawki (szerzej o nich poniżej). Dzisiaj projekt ma być przedmiotem dalszych prac sejmu.
 
Bezpieczeństwo pracowników
 
1. 

Pierwszym aspektem wsparcia jest pomoc w zakresie wypłaty wynagrodzeń pracownikom / osobom zatrudnionym na podstawie umowy cywilnoprawnej objętym przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia wirusa CIVID-19 u zatrudnionych u danego pracodawcy, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Będzie ona wypłacana z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP).
 
Przez spadek obrotów gospodarczych rozumie się spadek sprzedaży towarów i usług o:
 
– nie mniej niż o 15% w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych przypadających po dniu 1 stycznia 2020 r. w porównaniu do obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych w roku poprzednim;
– nie mniej niż o 25% w ciągu 1 miesiąca kalendarzowego przypadającego po dniu 1 stycznia 2020 r. w porównaniu do miesiąca poprzedniego.
 
Pomoc w razie przestoju ekonomicznego:
 
Pracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym pracodawca wypłaca wynagrodzenie obniżone nie więcej niż o 50% – nie niższe jednak niż minimalne wynagrodzenie za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.
 
Wynagrodzenie to może zostać dofinansowywane ze środków FGŚP w wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie osiągnięte w miesiącu poprzedzającym wniosek o dofinansowanie było wyższe niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
 
Pomoc w razie obniżenia wymiaru czasu pracy:
 
Przedsiębiorca może obniżyć wymiar czasu pracy o 20%, nie więcej niż do 0,5 etatu – z zastrzeżeniem, że wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie minimalne.
 
Wynagrodzenie to może zostać dofinansowywane ze środków FGŚP w połowie jego wysokości, jednak nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS. Dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie osiągnięte w miesiącu poprzedzającym wniosek o dofinansowanie było wyższe, niż 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
 
Warunki i tryb wykonywania pracy w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy ustala się w porozumieniu. Jednocześnie, przy ustalaniu warunków i trybu wykonywania pracy w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy nie stosuje się przepisów o wypowiedzeniu zmieniającym.
 
Świadczenia w zakresie dofinansowywania wynagrodzeń przysługują przez łączny okres 3 miesięcy przypadający od daty złożenia wniosku, który może zostać przedłużony przez Radę Ministrów mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii.
 
Do wypłaty i rozliczania świadczeń stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy – również w zakresie limitów świadczeń (art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy). Wniosek składa się do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy.
 
Przedsiębiorca, aby ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń, musi spełniać następujące kryteria:
 
– przedsiębiorca nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy, z wyjątkami określonymi w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy;
– wobec przedsiębiorcy nie zachodzą przesłanki do ogłoszenia upadłości;
 
z zastrzeżeniem, że przedsiębiorca nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca trzeciego kwartału 2019 r.
 
2. 

Osobom prowadzącym własną działalność gospodarczą, pracującym na podstawie umów cywilnoprawnych przysługiwać będzie tzw. świadczenie postojowe w wysokości 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, wypłacane w sposób i na zasadach szczegółowo określonych w ustawie.
 
Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą albo przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna.
 
Wniosek, wraz z odpowiednimi dokumentami i oświadczeniami, składa się do ZUS – najpóźniej w terminie 3 miesięcy od miesiąca, w którym został ogłoszony stan epidemii. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca świadczenie postojowe niezwłocznie po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędnej do jego przyznania. Rada Ministrów może przyznać ponowną wypłatę świadczenia postojowego, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii. 
 
3. 

Przedsiębiorca może ubiegać się o dofinansowanie części kosztów wynagrodzeń pracowników / osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych oraz należnych składek na ubezpieczenia społeczne od starosty w przypadku spadku obrotów gospodarczych. Przez spadek obrotów gospodarczych rozumie się zmniejszenie sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym obliczone jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych, przypadających w okresie po dniu 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego;
 
Dofinansowanie, w przypadku spadku obrotów o:
 
– co najmniej 30% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 50% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, powiększonego o składki na ubezpieczenia społeczne od pracodawcy w odniesieniu do każdego pracownika;
– co najmniej 50% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 70% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia, powiększonego o składki na ubezpieczenia społeczne od pracodawcy, w odniesieniu do każdego pracownika;,
– co najmniej 80% – może być przyznane w wysokości nieprzekraczającej kwoty stanowiącej sumę 90% wynagrodzeń poszczególnych pracowników objętych wnioskiem o dofinansowanie wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne należnymi od tych wynagrodzeń, jednak nie więcej niż 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia, powiększonego o składki na ubezpieczenia społeczne od pracodawcy, w odniesieniu do każdego pracownika.
 
Dofinansowanie może zostać przyznane – na podstawie zawartej ze starostą umowy – mikroprzedsiębiorcom, małym oraz średnim przedsiębiorcom na okres 3 miesięcy, przy czym okres ten może zostać przedłużony przez Radę Ministrów mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii.
 
Wniosek o dofinansowanie przedsiębiorca składa do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na swoją siedzibę lub miejsce wykonywania pracy przez pracowników w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy.
 
W razie otrzymania dofinansowania, przedsiębiorca będzie zobowiązany do utrzymania w zatrudnieniu pracowników objętych umową, przez okres dofinansowania oraz, po zakończeniu dofinansowania, przez okres równy temu okresowi. W innym przypadku przedsiębiorca będzie zobowiązany do zwrotu dofinansowania bez odsetek, proporcjonalnie do okresu nieutrzymania w zatrudnieniu pracownika, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stosownego wezwania starosty.
 
4. 

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i niezatrudniająca pracowników może ubiegać się o dofinansowanie części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19.
 
Dofinansowanie, w przypadku spadku obrotów o:
 
– co najmniej 30% – może być przyznane w wysokości 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia miesięcznie;
– co najmniej 50% – może być przyznane w wysokości 70% kwoty minimalnego wynagrodzenia miesięcznie;
– co najmniej 80% – może być przyznane w wysokości 90% kwoty minimalnego wynagrodzenia miesięcznie.
 
Dofinansowanie może zostać przyznane na okres 3 miesięcy, przy czym okres ten może zostać przedłużony przez Radę Ministrów mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii.
 
Wniosek o dofinansowanie przedsiębiorca składa do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia naboru przez dyrektora powiatowego urzędu pracy.
 
Przedsiębiorca jest zobowiązany do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres, na który przyznane zostało dofinansowanie, oraz po zakończeniu dofinansowania, przez okres równy temu okresowi. Dofinasowanie wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi, bez odsetek, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.
 
5. 

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługiwać będzie ubezpieczonemu rodzicowi / opiekunowi zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem do 8. roku życia oraz dzieckiem niepełnosprawnym w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, szkoły, itp. na kolejny okres 14 dni. Rada Ministrów może ten okres przedłużyć – mając na względzie faktyczny okres, na jaki zostały zamknięte żłobki, kluby dziecięce, przedszkola, szkoły, itp.; zasiłek ten przysługuje również osobom ubezpieczonym na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;
 
6. 

U pracodawcy, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 i który nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca trzeciego kwartału 2019 r., dopuszczalne jest:
 
– wprowadzenie ograniczeń w zakresie nieprzerwanego odpoczynku pracownika, uregulowanych w kodeksie pracy;
– zawarcie porozumienia o wprowadzeniu systemu równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 12 miesięcy. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy;
– zawarcie porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia pracowników niż wynikające z umów o pracę zawartych z tymi pracownikami, w zakresie i przez czas ustalone w porozumieniu;
 
w sposób i na warunkach szczegółowo opisanych w ustawie.
 
7. Niektórzy przedsiębiorcy zatrudniający pracowników mogą, na czas oznaczony nie dłuższy niż do czasu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii:
 
– zmienić system lub rozkład czasu pracy pracowników w sposób niezbędny dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa lub stacji;
– polecić pracownikom świadczenie pracy w godzinach nadliczbowych w zakresie i wymiarze niezbędnym dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa lub stacji.;
 
8. 

Zawieszone będzie wykonywanie obowiązków w zakresie okresowych badań kontrolnych, oraz zawieszone zostanie stosowanie zasady pierwszeństwa stosowania pragmatyk służbowych dot. określonej kategorii pracowników – od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii aż do odwołania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii;
 
9. 

Orzeczenie o (i) częściowej niezdolności do pracy, (ii) całkowitej niezdolności do pracy, (iii) całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, (iv) niezdolności do samodzielnej egzystencji –  którego ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, zachowuje ważność przez okres kolejnych 3 miesięcy od dnia upływu terminu jego ważności, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie uprawnień do świadczenia na dalszy okres przed upływem terminu ważności tego orzeczenia. Okres ten może zostać przedłużony przez Radę Ministrów mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii.
 
10. 

Orzeczenie o okolicznościach uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego którego ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, zachowuje ważność przez okres kolejnych 3 miesięcy od dnia upływu terminu ważności tego orzeczenia, jednak nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie uprawnień do świadczenia na dalszy okres, przed upływem terminu ważności tego orzeczenia. Okres ten może zostać przedłużony przez Radę Ministrów mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii.
 
11. 

Jeżeli termin do złożenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy / na pobyt stały / zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, termin ten ulega przedłużeniu do upływu 30 dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.
 
Jeżeli ostatni dzień okresu pobytu cudzoziemca na podstawie wizy krajowej przypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, okres pobytu na podstawie tej wizy oraz okres ważności tej wizy ulega przedłużeniu z mocy prawa do upływu 30. dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.
 
Jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy przypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do upływu 30. dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.
 
***
 
Poprawki senatu
 
Senat wprowadził do projektu liczne poprawki – poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich:
 
1) proponowana zmiana dotyczy dofinansowania wynagrodzeń pracowników / osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dofinansowanie ma dotyczyć:
 
– wykonujących pracę w warunkach zagrożenia ekonomicznego w następstwie wystąpienia COVID-19;
– objętych przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19.
 
Wysokość dofinansowania zaproponowanego przez Senat została określona następująco:
 
Pracownikowi wykonującemu pracę w warunkach zagrożenia ekonomicznego w następstwie wystąpienia COVID-19 przysługują od przedsiębiorcy:
 
– finansowane ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczenie na częściowe zrekompensowanie wynagrodzenia, w wysokości 75% dotychczasowego wynagrodzenia, jednak nie więcej niż 75% przeciętnego wynagrodzenia,
– finansowane ze środków przedsiębiorcy wynagrodzenie w wysokości nie mniejszej niż 25% dotychczasowego wynagrodzenia.
 
Pracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19 przysługują od przedsiębiorcy:
 
– finansowane ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczenie na częściowe zaspokojenie wynagrodzenia za czas przestoju ekonomicznego będącego następstwem wystąpienia COVID-19, w wysokości 75% dotychczasowego wynagrodzenia, jednak nie więcej niż 75% przeciętnego wynagrodzenia,
– finansowane ze środków przedsiębiorcy wynagrodzenie:
 
a) jeżeli wysokość dotychczasowego wynagrodzenia jest mniejsza od lub równa wysokości przeciętnego wynagrodzenia – w wysokości nie mniejszej niż 25% dotychczasowego wynagrodzenia, albo
b) jeżeli wysokość dotychczasowego wynagrodzenia jest większa niż wysokość przeciętnego wynagrodzenia – w wysokości nie mniejszej niż 25% przeciętnego wynagrodzenia.
 
Okres, przez który dofinansowanie ma przysługiwać został wydłużony – od 3 do 6 miesięcy. Wnioski mają być rozpoznawane według kolejności ich wpływu. 
 
2) proponowana zmiana dotyczy dofinansowania części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą i niezatrudniającą pracowników – w zakresie zwrotu otrzymanego dofinansowania.
 
W przypadku nieprowadzenia działalności gospodarczej przez okres, na który przyznane zostało dofinansowanie, oraz, po zakończeniu dofinansowania, przez okres równy temu okresowi, przedsiębiorca jest obowiązany do zwrotu otrzymanego dofinansowania bez odsetek, proporcjonalnie do okresu nieprowadzenia działalności gospodarczej, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.
 
3) proponowana zmiana dotyczy również dodatkowego dofinansowania kosztów stałych przedsiębiorcy z budżetu państwa – do kwoty nieprzekraczającej 40 tys. złotych miesięcznie przez okres 6 miesięcy.
 
Stałe koszty to: (i) zapłata za dostarczanie paliw gazowych lub energii, (ii) zapłata za świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, (iii) zapłata za zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, (iv) czynsz, (v) rata leasingu i składka z tytułu ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu.
 
Koszty te mają być finansowane ze środków budżetu państwa na pisemny wniosek przedsiębiorcy.
 
4) proponowana zmiana dotyczy dodatkowego zasiłku opiekuńczego – ma on dotyczyć opieki nad dziećmi w wieku do ukończenia 12. roku życia (a nie do 8. roku życia).

Kontakt